Kemik Erimesi

kemik-erimesi-hakkinda

Düşük kemik yoğunluğuna bağlı olarak kemik direncinin azalması ve kırılma riskinin artması olarak tanımlanan kemik erimesi hastalığı (Osteoporoz) günümüzün en çok görülen kemik hastalıklarından biridir. Kemik erimesi tedavisi ‘ne yönelik ilaçlar olmakla birlikte bu tedavilerin bazı olumsuz yönleri de vardır. Bu yüzden bitkisel ve doğal ürünlerin bu hastalığa yönelik kullanımları da artmaktadır.

Çocukluk ve gençlik döneminde sürekli olarak yeni kemik yapımı olur. Otuz yaşına dek en yüksek kemik kitlesine ulaşılır. Otuz beş yaşından sonra insanlar yıllık olarak kemik kitlelerinin yaklaşık olarak %1 ni kaybederler. Menopozdan sonra kadınlar yaklaşık olarak her yıl kemik kitlelerinin % 2-4 ünü kaybetmeye başlarlar ve on yıl kadar sonra düşüş durmaya başlar.

Osteoporoz ortaya çıktığında, kemikler hassaslaşır ve kırılma olasılığı artar. Başlangıçta sırt ağrısı, bel ağrısı, boyda kısalma, sırtta kamburlaşma olabilir fakat en korkulan sonucu kırıklardır.

Osteoporik kırıklar en çok el bileği, omurga ve kalçada görülür. Osteoporoz, en fazla süngersi bir yapısı olan ve bütün vücudun yükünü taşıyan omurgaları etkiler.

Kemik erimesi hastalığında kadınlar daha fazla risk altındadır. Her üç kadından birinin bu sorunla karşılaşabileceği belirtiliyor.

Kemik Erimesi Belirtileri

Sessiz bir hastalık olan osteoporoz da hastalar çoğunlukla sırt, bel ağrıları gibi şikayetlerle doktora başvururlar. Hatta ilk kırık meydana gelinceye dek herhangi bir bulgu vermeyebilir. İlk omurga kırığından sonra yeni bir kırık olma olasılığı 5 kat artar. Bu sebeden dolayı ilk kırık oluşmadan doktora gitmek çok büyük bir önem taşımaktadır.

Kemik Erimesinin Nedenleri

Kemik erimesinde kalıtsal etkenler yaş, cinsiyet, ırk gibi faktörler değiştirilemeyecek etkenler arasındadır.

Kişinin yaşam şekli, beslenme şekli ve östrojen hormonu eksikliği gibi faktörler ise değiştirilebilecek etkenler arasındadır. Bunlarla ilgili alınacak önlemler kemik erimesinin önlenmesine, ilerleyişinin yavaşlatılmasına ve şikayetlerin hafifletilmesine yardımcı olabilir.

Kemik erimesinin tedavisi kemik yoğunluğu taramalarına, yaşa, cinsiyete, tıbbi geçmişe ve hastalığın şiddetine bağlıdır. Tedavi genelde hayat tarzında değişiklikleri, ve kemik yoğunluğunu artırmaya ve kemik kırılmalarının riskini azaltmaya yönelik ilaç tedavilerini içerir.

Hayat Tarzında Değişiklikler

Egzersiz

Mümkünse, düzenli kilo kontrolü sağlayan egzersizler (yürüme, koşma vb) kemik kaybını azalttığı ve yeni kemik oluşumunu sağladığı için devam ettirilmelidir. Doktorlar bunu sağlayabilmek için genelde en azından 3 haftalık periyodlarla 30 dakikalık egzersizler tavsiye eder. Herhangi bir egzersize başlamadan önce bir doktora başvurmak ve önerilen egzersizin güvenli olduğundan emin olmak gerekir.

Beslenme

Vücut kendi kalsiyumunu üretemediği için yüksek kalsiyumlu bir beslenme alışkanlığı gereklidir ve bu kemik kaybının hızını azaltır. D vitamini de kalsiyumun emilimini sağladığı için oldukça önemlidir. Kalsiyum ve zengin D vitamini içeren yemeklerden oluşan bir beslenme kemiklerin ihtiyaç duyduğu kalsiyumu sağlaması için oldukça önemlidir.

Kalsiyum bakımından zengin yiyecekler; yeşil sebzeler, fasulye, baklagiller, balık (özellikle sardalya ve somon), soya ürünleri, tahıl ve fındık, ceviz gibi sert kabuklu çerezler tüketilmelidir. Günlük en az 1000 mg kalsiyum tüketilmelidir. D vitamini bakımından zengin sardalya ve ton balığı ile yumurta ve karaciğer de tüketilmelidir.

Sigara, alkol ve kafein

Sigara içenler sigarayı bırakmalıdır. Alkol ve kafein alımı (çay, kahve ve kola vb) da sınırlandırılmalıdır.

Kırılma Riskini Azaltmak

Kemik erimesini ve kırılma riskini azaltmak için harekete ve günlük aktivitelere önem verilmelidir. Bu, ayakta durma güçlüğü yaşanıyorsa yardımlar, düşmelere neden olabilecek eşyaların kaldırılması ve banyo ve lavabo gibi yerlerde kaymayan hasırlar kullanmak gibi önlemleri içerebilir. Özellikle yaşlılarda kalça gibi Vücudun kırılmaya hassas bölgelerinde yumuşak pedler kullanmak önemlidir.

Yeterli Güneş Işığı Almak

Düzenli fakat orta derecede güneş ışığına maruz kalmak vücutta D vitamini üretilmesine yardımcı olur. Fakat aşırı güneş ışığı başka zararlar verebilir.

İlaçlar

Kalsiyum

Besinlerden kalsiyum alımı yetersizse vücuttaki kalsiyum miktarını artırmak için kalsiyum katkıları kullanılabilir. Günlük 1000 mg doz yeterlidir.

D vitamini

Kemiklere kalsiyum emilimi için D vitamini çok önemli olduğu için çeşitli D vitamini sağlayıcı ilaçlar bulunmaktadır. Bu ilaçlardan bazıları doktor tavsiyesiyle D vitamini takviyesi için alınabilir.

Bifosfonatlar

Bu hormonsuz ilaçlar kemik yoğunluğunu artırıp kemik kaybı oranını azaltabilir. Bu ilaçların kırılma oranlarını azaltmada oldukça etkili olduğu görülmüştür. Bu ilaçlar genelde kalsiyum takviyeleriyle beraber bir döngü halinde alınır. Bu ilaçların yan etkileri ise bulantı ve hazımsızlıktır. Bu nedenle bazı insanlarda doktor limitler koyabilir.

Hormon Değiştirme Terapisi (HRT)

Kemik erimesi görülen bazı kadınlarda östrojen içeren hormon değiştirme terapisi önerilebilir. HRT kemik kaybını azaltmakta ve kemik yoğunluğunu artırmaktadır. HRT’ nin kemik erimesi tedavisinde faydalarının yanında son dönemdeki çalışmalarda uzun süreli HRT kullanımının bazı riskler doğurduğu ortaya çıkmıştır. Bu nedenle hasta için doktor tavsiyesi ve bu terapinin uygunluğunun araştırılması çok önemlidir.

Selektif Östrojen Reseptör Modülatörü (SERM)

Bu tür ilaçlar kanser tedavisinde kullanıldığı gibi kemik erimesini engellemede de kullanılmaktadır. Bu ilaçlar bel kemiğindeki kırılmaları azaltmada çok etkilidir ve östrojenin kemikler üzerindeki etkisini taklit ederek etkilerini göstermektedirler. Bu nedenle menopoz sonrası kadınlarda azalan kemik yoğunluğunu gidermede bu ilaçlar sıklıkla uygulanmaktadır. Bazı SERM ilaçları ise yan etkilerinden dolayı sınırlandırılmıştır.

Cerrahi Tedavi

Kırılmalar kemik erimesinin en temel sonuçlarıdır. Birçok kişi ameliyata başvurmadan iyileşmeyi tercih eder. Bazen bir kırılma cerrahi müdahale gerektirebilecek kadar şiddetli olabilmektedir.

Kalça kırıkları kemik erimesi olan yaşlı insanlarda çok yaygındır. Çoğu durumda kalça eklemini değiştirici ameliyatlar gerekmektedir. Kemik erimelerinin yanında göğüs kanseri de kalça kırılmalarına neden olabilmektedir.